Projet Homère

Il s’agit d’un dialecte originaire du Pont Euxin bien répandu en Grèce puisque le nombre de locuteurs est estimé à 200 000 . Il s'agit d'un dialecte issu de la Koinè ayant gardé des élements très anciens mais aussi contient de nombreux emprunts dans son lexique de termes turcs, russes, arméniens etc....



Α
-

κατσίκι - Αιίδ - chèvre
Παντρεύομαι άντρα - Αντρίζω – épouser un homme
Τσεκούρι - Αξινάρ – merlin, hache
προς τα πανω – Απάνγκεκα – vers le haut
Επάνω - Απάν – en haut
από πού – Απόθεν – d’où
κάρο, αραμπάς – Αραπά – charette
Στάσου (προστακτική) - Αστά – attends
Συγνώμη - Ατό το σκατόν ντ΄ έφαγα, άλλο κι τρώγ΄ α – pardon
Κάτω - Αφκά – en bas
μυαλωμένος - Αχούλ, μυαλό αχουλούς - intelligent
Τρομάζω - Αχπαράγουμαι – avoir peur

Β
-

Φωνάζω - Βαρκίζω - crier
βούτυρο - Βούτορον – beurre

Γ
-

στοίχημα - Γαβ – défi
φωνή – Γαραλαίζω, βγαζω γοερή – crier, sortir la voix
γεροντοκόρη - Γαλούχ – vieille fille
φωνή - Γαραλάισμα, Δυνατή και γοερή – voix, voix forte
γκρεμίζω, σφίγγω η τρίζω τα δόντια μου απο τα νεύρα μου (επίσης και καταστρέφω, αποδεκατίζω – Γριντζιλίζω, démolir, se serrer les dents ttitude nerveuse (et aussi détruire, dévaster)
ομοφυλόφιλος - Γουζλάραγας – homosexuel
Παντρεύομαι γυναίκα - Γυναικίζω – épouser une femme

Δ
-
μεγάλο καζάνι από χαλκό με δύο λαβές., μέσα στο οποίο έβραζαν το πλιγούρι, έπλεναν το σιτάρι για να το κάνουν κουρκούτι Γενικά για μεγάλες ποσότητες τροφών τις οποίες ετοίμαζαν για το χειμώνα. Ηταν απαραίτητο σε κάθε νοικοκυριό – Δίλαβο – Grosse chaudière à deux anses dans laquelle ils faisaient bouillir les gruaux où encore Ils lavaient le blé pour en faire une sorte de pâte. En général c’était pour les gosses quantités de nourriture en l’hiver indispensable dans chaque foyer.

Ε
-

μεγάλη πετρα με μια μεγάλη τρύπα στη μέση, πελεκημένη, στην οποία με το κοπάνισμα γίνεται η αποφλοιωση του πλιγουριού - Εγδή – grosse pierre ayant un trou au milieu dégrossi qui servait à éplucher les gruaux Καταλαβαίνω - Εγροικώ - comprendre
Έρχεται - Έρται – il vient, il arrive

Ζ
-

Τρελός, τρελή - Ζαντός, Ζάντενα – fou, folle
ζάρες - ζαρούδια - cassures
ζήσειν - ζης - vivre

Η
-

ηλιοκαπάτεμαν
ηλιοσκέπασμα, ηλιοξεπέρασμα , ηλ' = ήλιου

Θ
-

θα έβγαζες - θ'εβγάλ' νες – tu aurais sorti
θα βρεθείτε - θ' ευρίουσ' νε – vous vous rencontrerez

Ι
-

προπάντων - ίλιαμ – surtout, principalement

Κ
-

καβαλικεύει - καβαλκεύ' ή καλγκεύ – il met en selle κάτσε κάτω - κάθκα κά – assied-toi, reste tranquille μιλάω - καλατσεύω - parler
διάδρομος - Καλιτόρ – passage, corridor
Βάζω κάποιον να δουλεψει για μενα (κάματος=κουραση - Καματίζω – mettre quelqu’’un qui travaille à sa place
κάπου ήταν - κάμερ' έσαν ή κάμερ έταν – C’était ou il était quelque part
αδράχτι, ηλακάτη - καρμενέτσα – quenouille, fuseau

κάπου ήταν - κάμερ' έσαν ή κάμερ έταν - il étai quelque part
αδράχτι, ηλακάτη - καρμενέτσα – fuseau, quenouille
με γέρει - κατακλίν' με – me retourne
μακρύ λεπτό ξύλο στου οποίου την ακρη είναι δεμενο ένα πανι και με το οποιο σκουπιζουν τα καρβουνα από το φουρνο πριν βαλουν μεσα τα ψωμιά – Καταμάγια – Bâton sur lequel était attaché un chiffon pour nettoyer le four avant d’y mettre le pain
πολυλογάς γλωσσού - Κεβεζού Κεβεζέας – bavard
ντανάλια - Κελπετή – tenaille
κήπος - Κεπί - jardin
κερδίζει - κερδαί ν' – il gagne
στηρίγματα - κερεστέδες – support, pivot

Δεν - Κι – ne pas
τυφλός εκ του ουκ+οράω ορώ - Κιόρτς - aveugle
βουβάλι - Κομές - buffleσιτάρι το οποίο καθαρίζουν και το στεγνώνουν στον ήλιο και αφού το περάσουν από τον χειρόμυλο και το κοσκινίζουν .χρησιμοποιείται για την παρασκευή φαγητού - Κορκότα – Blé nettoyé et séché au soleil une fois passé au moulin et tamisé qui sert de base pour la préparation de repas
Καλώ - προσφωνώ(τ' ακούς? = πως σε λένε? - Κούζω – appeler, interpeller, (tu as entendu ? = Comment tu t’appelles)
είδος πελέκι - κροπή – sorte de hache
χτυπώ - κρούω και κρούγω – frapper, taper
ρόδα - Κυλιντάρ - rooue
κυλιούνται - κυλίουν και κυλίουνταν – se rouler
κουνιάδα - Κυρά – belle-soeur

Λ
-

κουνιέμαι - Λαϊσκουμαι – se mouvoir
Κάνω βόλτες - Λάσκουμαι – se promener

Μ
-

που πας? - Μερ’ που, μερπας ? Où vas-tu ?

Ν
-

Κουράζομαι - Νεγκάσκουμαι – je me fatigue
Κουρασμένος - Νεγκασμένος – fatigué
σκεφτομαι - Νουνίζω – je réfléchi
Τι κάνεις - Ντ’εφτάς – Comment vas-tu ?